Verðbólgudraugurinn

Verðbólgudraugurinn er sá draugur sem verst hefur farið með Íslendinga. Stjórnmálamenn, verkalýðsforkólfar og hagfræðingar hafa verið duglegir við að hrista drauginn framan í allmenning í þeim tilgangi að sannfæra fólk um að allar kjarabætur til handa almenningi verði alltaf étnar upp af draugnum.

Verðbólga
Sú verðbólga sem talað er um í fréttatímunum endurspeglar almennar vöruverðhækkanir. Vöruverð ræðst af framboði og eftirspurn og með hve skilvirkum hætti vara er framleidd. Til dæmis lækka tölvur sífelt í verði vegna aukinnar skilvirkni meðan olía hækkar vegna aukinnar eftirspurnar.
Ef sú verðbólga sem verið hefur hér allt frá ómunatíð stafaði af verðhækkunum myndi það þýða að við hefðum búið við viðvarandi vöruskort og afturför í framleiðslutækni.
Hægt er að líta á verðbólgu annarsvegar út frá verðlagi og hinsvegar út frá peningamagni. Ef við ímyndum okkur lokað hagkerfi þar sem aðeins ein vara er í boði og peningamagn er aukið um 10% á sama tíma og framleiðni eykst um 10% myndum við út frá verðlagi segja að verðbólgan hafi verið 0% en út frá peningamagni 10%. Þetta þýðir að þó svo að mæld verðbólga sé 0% getur maður sem ekki nýtur góðs af hinu aukna peningamagni verið rændur um þær verðlækkanir sem aukin skilvirkni í hagkerfinu myndi annars skila honum.
Það kostar ekki mikið að prenta fimmþúsundkall og enn minna að búa hann til á tölvuskjá, en hvernig geta þá peningar sem búnir eru til úr engu fengið verðgildi? Þeir gera það í krafti þess að slíkir peningar eru þegar í umferð og eru viðurkenndir. Hinir nýju peningar draga því verðgildi sitt af þeim peningum sem þegar eru í umferð og rýra því kaupmátt gjaldmiðilsins. Af þessari ástæðu þykir peningafals ekki göfug starfsemi og má þá einu gilda hvort gerandinn er bófi eða banki.
Verðbólgan sem við búum við er peningamagnsverðbólga og það má segja að við séum blekkt til að halda að kaupmáttur okkar aukist við að fá hærri laun og að þeir sem ráða peningamagninu hafi völd yfir skilningi okkar á eigin efnahag og þar með stórum hluta tilveru okkar.

Ættir draugsins raktar
Undir því fyrirkomulagi peningamála sem við búum við eykst peningamagnið í gegnum bankakerfið. Það gengur þannig fyrir sig að ef lagður er þúsundkall inn í banka og bindiskylda er 10% þá getur bankinn lánað út 900 kr, þær enda svo iðulega í öðrum banka sem þarf að leggja 10% til hliðar og lánar út restina og svo koll af kolli þangað til að þúsundkallinn í upphafi er orðinn að tíuþúsundkalli. Galdurinn er sá að bankinn telur sömu krónuna tvisvar, sem inn og útlán. Peningar í umferð eru þeir peningar sem hægt er að grípa til með stuttum fyrirvara og bjóða á móti þeirri vöru og þjónustu sem í boði er. Þar sem þeir peningar í bankakerfinu sem liggja á opnum reikningum eru ekki allir teknir út í einu getur bankinn í krafti veltunnar boðið sömu krónuna tvisvar.
Sú hætta er alltaf fyrir hendi að allir eða óvenju margir innistæðueigendur taki peningana sína út á sama tíma og bankinn geti ekki staðið við skuldbindingar sínar. Það má segja að bankinn sé í raun á hverjum tíma tæknilega gjaldþrota og lofi bankinn að afgreiða fé sem hann getur ekki afgreitt má segja að um sviksamlega starfsemi sé að ræða.
Það fyrirkomulag hefur því komist á að ríkið tryggi innistæður og sjái bankanum fyrir auðveldu aðgengi að fé gegnum seðlabanka til að þetta kerfi geti haldið sjó. Með þessu gerir ríkið bönkunum mögulegt að auka peningamagn í umferð langt umfram það sem annars væri mögulegt.
Fyrir sinn snúð fær svo ríkið tæki til að hafa áhrif á efnahagskerfið með stýrivöxtum og byndiskyldu.
Þar sem bankarnir eru háðir ríkinu og hagstjórnar tæki ríkisins liggja gegnum bankakerfið myndast hálfgert hjónaband þeirra á milli. Niðurstaðan er sú að vegna ríkisstuðnings verða bankarnir áhættusæknir og ríkið fer að líta á bankakerfið sem undirstöðu efnahagskerfisins sem það mun verja í lengstu lög til að tryggja áhrif sín í efnahagskerfinu.
Seðlabanki hefur það hlutverk að halda verðbólgu innan ákveðinna marka og til að uppfylla þá skyldu sína hefur hann tvö tæki, stýrivextii og bindiskyldu. Séu stýrivextir hækkaðir munu almennir vextir hækka og útlánum því fækka sem aftur hemur útþenslu peningamagns og þar með verðbólgu. Sé byndiskylda aukin minnka margföldunaráhryfin í bankakerfinu og þar með verðbólgan. Það má því segja að það sé opinberlega viðurkennt hvaðan verðbólgan á rætur sínar þó svo að almenningur sé látinn halda að hún stafi af verð og launahækkunum.
Röksemdafærslan fyrir því að auka peningamagn í umferð er sú að verðhjöðnun sé af hinu illa því að þá hafi menn tilhneigingu til að ávaxta peningana undir koddanum frekar en að fjárfesta þeim. Það fyrirkomulag að auka peningamagn í gegnum bankakerfið er svo rökstutt með því að með þeim hætti sé hægt að halda vöxtum niðri þar sem að aðgangur að ódýru lánsfé sé mikilvægur. Það má því segja að sett hafi verið upp kerfi sem niðurgreiðir vexti með verðbólgu.

Kjarabarátta
Ef við setjum fram einfalda fullyrðingu: Þeir sem hafa lág laun eru í þeirri stöðu vegna þess að það er meira framboð en eftirspurn eftir þeirra starfskröftum og þeir eiga erfitt með að flytja sig yfir í betur borguð störf. Þetta getur til dæmis stafað af einhæfri þekkingu eða búsetu.
Við getum tekið dæmi af litlu byggðarlagi úti á landi þar sem er staðbundin efnahagslægð. Fólkið á þessum stað á erfitt með að flytja burt þar sem það getur ekki selt eignir sínar og ekki er hægt að fá lán til atvinnu uppbyggingar. Verðbólgan bitnar engu að síður á fólkinu á staðnum sem hefur ekki aðgang að því lánsfé sem fjármagnað er með henni.
Verðbólgan mun alltaf koma verst niður á þeim sem hafa verst kjörin því að hún étur þann kaupmátt sem það hefur og fátækir og eignalausir hafa auðvitað ekki aðgang að lánsfé. Verðbólgufjármögnun á lánsfé mun því alltaf leiða til misskiptingar.
Þegar þeir sem lægst hafa launin fara í kjarabaráttu, þar sem krafan er oft aðeins sú að leiðrétta laun fyrir verðbólgu, þá upphefst söngurinn um að ef laun hækki muni verðbólgudraugurinn koma og éta alla hækkunina. Þann söng syngja stjórnmálamenn og samtök atvinnulífsins, hagfræðingar spila undir og verkalýðseigendur sjá um bakraddirnar. Þetta tónverk hjómar auðvitað hvað verst í eyrum stórra stétta sem hafa ekki um aðra vinnuveitendur að velja en ríkið, eins og starfsfólk í mennta og heilbrigðisgeiranum. Fólki er sem sagt uppálagt að verja sig ekki gegn verðbólgu sem á rætur sínar í bankakerfinu því að þá verði verðbólgan enn verri. Þetta er hin opinbera íslenska efnahagskenning rekin af stjórnvöldum í krafti vanþekkingar almennings á verðbólgu. Á sama tíma auka bankar peningamagnið með því að lána fyrir kaupum í sjálfum sér með velþóknun og aðstoð hins opinbera.

Verðtrygging
Þar sem verðbólga stafar af bankakerfinu hlýtur verðtrygging að vera áhugavert fyrirbæri. Hún gengur þannig fyrir sig að lántakandi kemur í banka og vill húsnæðislán. Bankinn býður verðtryggt og óverðtryggt lán. Bankinn segir lántakanda að verðtryggt lán sé hagstæðara og að verðbólgumarkmið seðlabanka séu 2,5%. Lántakandi heldur að verðbólga sé óvissuþáttur fyrir bankann og með verðtryggingu geti hann því boðið lægri vexti, seðlabanki í samstarfi við veðurstofuna muni svo sjá um verðbólguna. Hann áttar sig ekki á því að vextirnir á óverðtryggða láninu endurspegla raunverulega verðbólguspá bankans sem er meðal annars byggð á hans eigin útlánastefnu. Þegar búið er að skrifa undir getur svo lántakandi beðið til guðs um að bankinn breyti ekki útlánastefnunni og haldi áfram að lána til húsnæðiskaupa því annars gæti húsnæðisverð lækkað meðan kartöfluþáttur verð vísitölunnar rýkur upp og gerir lántakanda gjaldþrota. Þegar bankinn er búinn að koma því þannig fyrir að langtímalánin eru verðtryggð hefur hann frjálsar heldur með útlánastefnuna. Hann getur stundað eins mikla lánaútþenslu og honum sýnist því að hann er búinn að tryggja langtímalánin fyrir eigin aðgerðum. Bankinn fer því að bera lán á fólk og allt að því krefst þess að hver maður sé með hálfa miljón í yfirdrátt.
Hefði verðtrygging verið afnumin þegar bankarnir voru seldir og verðbólga var í þokkalegu horfi hefðu bankarnir orðið að hafa hemil á eigin útlánum til að tapa ekki á langtímalánunum. Seðlabankastjóri bar því við að hækkun bindiskyldu hefði ekki slegið á útlánaþensluna og stýrivaxta hækkanir bitu ekki, það má velta því fyrir sér hvort afnám verðtryggingar hefði verið meðalið.
Vöruverð á alþjóðlegum mörkuðum hefur sömu áhrif á verðlag hér og í öðrum opnum hagkerfum. Samt sem áður hefur verðbólga verið hærri hér en í nágrannalöndunum. Það er ein hagstærð sem stendur uppúr þegar Ísland er skoðað, útþensla peningamagns. Hún hefur valdið því að ein dönsk króna kostar í dag um 1600 íslenskar sé miðað við gengið þegar að íslenska krónan var tekin upp.

Verðbólguhagkerfið
Undir þessu fyrirkomulagi peningamála og þeirri hagfræði sem byggst hefur upp í kringum það er ekki um hefðbundið markaðshagkerfi sem byggir á framleiðslu ,hagræðingu og sparnaði að ræða. Fremur er um að ræða hagkerfi sem drifið er áfram af verðbólgu. Þegar hagsveiflan hefst eru vextir lágir og útlán fara að aukast. Nýju peningarnir eru notaðir til að hækka boð í eignir sem réttlætir svo frekari útlán og af stað fer sjálfsfóðrandi lána og eignabóla. Smám saman fer eignaverðbólgan að dreifast út í almennt verðlag. Þá taka vextir að hækka og útlán minnka. Þá er svo komið að offjárfesting hefur orðið í ýmsum greinum hagkerfisins vegna þess að peningamagnsaukningin skilaði markaðnum röngum upplýsingum. Því verður samdráttur meðan hagkerfið er að ná jafnvægi á ný.
Gallinn er sá að verðbólguhagfræðin lítur hina peningamagnsdrifnu uppsveiflu jákvæðum augum og lítur svo á að þær greinar sem peningamagnið streymir inn í drífi hagkerfið áfram. Þannig var það í .com bólunni í Bandaríkjunum, þá var því haldið fram að tölvugeirinn drifi hagkerfið áfram þangað til bólan sprakk og í ljós kom gríðarleg sóun og glórulausar fjárfestingar. Þá voru vextir lækkaðir og grunnurinn lagður að húsnæðisbólunni, sem svo auðvitað var álitin drífa hagkerfið áfram þangað til hún svo sprakk og dró fjármálakerfið með sér ofan í svaðið.
Í uppsveiflunni getur hlutabréfaverð hækkað gríðarlega og eigendur hafa meira upp úr því að stuðla að hækkandi hlutabréfaverði en að hafa tekjur af starfsemi fyrirtækisins. Fyrirtæki geta verið hátt verðmetin án þess að borga nokkurn arð eða hafa nokkrar tekjur. Þetta veldur því að eigendur fyrirtækja fara að einbeita sér að því að hámarka verðmæti fyrirtækisins til skamms tíma fremur en að einbeita sér að tekjustofnum, hagræðingu og langtíma fjárfestinu. Þessvegna er það oft svo að þegar að bólan springur reynast þau fyrirtæki sem risu hvað hæst í uppsveiflunni gjaldþrota, skuldug og yfirveðsett.
Skynsamlegasta útskýringin á hagsveiflu af þessu tagi er hin austurríska kenning um hagsveifluna (austrian theory of the trade cycle). Samkvæmt henni er það sú aðgerð að lækka vexti niður fyrir markaðsvexti með peningamagnsaukningu sem gefur hagkerfinu röng skilaboð og leiðir af sér fjárfestingar sem ekki geta staðið undir sér og hefðu annars ekki átt sér stað. Þegar vextir eru lækkaðir niður fyrir markaðsvexti eru fjárfestar blekktir til að halda að sparnaður hafi aukist og að margir hafi tekið þá ákvörðun að skera við sig neyslu til skamms tíma til að auka hana síðar. Lægri vextir hafa sérstaklega mikil áhrif á langtíma fjárfestingar þar sem langur tími líður þar til fjárfestingin fer að skila arði. Þegar svo að því kemur þá reynast hinir meintu sparendur ekki vera vera til staðar, þeir hafa sjálfir verið að eyða og þurfa nú að draga saman neyslu og borga skuldir. Fjárfestingin fer því út um þúfur. Þá tekur við niðursveifla þegar hagkerfið þarf að leiðrétta sig fyrir hinum röngu skilaboðum. Hefði húsnæðisbólan á Íslandi verið fjármögnuð með sparnaði en ekki peningamagns útþenslu væri nú fjöldi manns sem hefði ráð á að kaupa það húsnæði sem byggt var á uppgangs tímanum.
Sú hugmyndafræði að niðurgreiða vexti með verðbólgu veldur því reglulegum upp og niðursveiflum með tilheyrandi sóun og firringu.
Verði þetta kerfi ekki afnumið er morgunljóst að þegar við höfum unnið okkur út úr því efnahagsástandi sem nú ríkir mun partýið hefjast á ný. Þegar það byrjar mun því verða haldið fram að upp hafi risið nýtt og betra hagkerfi þar sem ekkert þarf að framleiða, aðeins að færa pappíra milli herbergja. Í því ástandi mun einginn nenna að hlusta á úrtölumenn og nöldrara þangað til allt fer á hliðina.

Völdin
Thomas Jefferson 3. forseti bandaríkjanna og einn af þeim sem sömdu stjórnarskrána barðist gegn yfirráðum bankanna yfir peningunum lét hafa þetta eftir sér.

"Það er mín skoðun að bankar séu hættulegri frelsi okkar en óvinveittir herir. Leyfi Bandaríkjamenn eitthverntíma bönkum í einkaeigu að stjórna útgáfu peninga munu þeir ásamt fyrirtækjunum sem byggjast upp í kringum þá taka til sín allar eigur fólksins með því að auka og minnka peningamagnið á víxl, þar til börnin okkar vakna upp heimilislaus í landinu sem forfeður þeirra byggðu. Útgáfu peninga verður að taka úr höndum bankanna og setja í hendur fólksins þar sem hún á réttilega heima."

Hann reyndist sannspár því að í dag ræður 1% Bandaríkjamanna 2/3 hlutum verðmætanna í landinu og upp spretta tjaldbúðir heimilislauss fólks.

Pólitíkin
Það fyrirkomulag peningamála sem hér er fjallað um samræmist hvorki pólitískri hugmyndafræði til vinstri eða hægri.
Þar sem kapítalismi er fyrirkomulag sem byggir á eignarrétti og eikarekstri og gengur út á að framleiða og hafa hagnað af starfseminni, sem aftur er fjárfest fyrir frekari arð, getur sú starfsemi að lána út peninga sem búnir eru til úr engu í skjóli ríkisins tæplega samræmst þeirri hugmyndafræði. Bankakerfi í þessari mynd getur ekki starfað án stuðnings ríkisins sem sést kannski best á því hér að þegar það var orðið of stórt fyrir ríkið hrundi það til grunna. Og hinir fölsku riddarar hins frjálsa markaðar komu svo skuldum sínum yfir á ríkissjóð, enda á sósjalnum allann tímann.
Í klassískri sósíalískri hugmyndafræði er fjallað um auðvaldið sem í krafti auðsins stjórnar samfélaginu gegnum ríkisvaldið í eigin þágu. Í þessari hugmyndafræði er þó gert ráð fyrir því að auðvaldið þurfi að framleiða verðmæti, að það eigi framleiðslutækin. Það auðvald sem hér um ræðir stundar á hinn bóginn það að búa til peninga úr engu, lána þá út og heimta vexti. Þetta auðvald er auðvitað hið raunverulega auðvald í heiminum í dag. Það væri skrítin vinstristjórn sem með bankakerfið í hendi sér nýtti ekki tækifærið og afnæmi heimild þess til að auka peningamagnið
Pólitísk hugmyndafræði ætti því ekki að standa í vegi fyrir að afnema þetta kerfi og ekki dugar að segja að kerfið sé við líði í þeim löndum sem við viljum bera okkur saman við þar sem það er hrunið þar líka.

Aðrar leiðir
Verði þetta fyrirkomulag afnumið eru í fljótu bragði tvær leiðir færar.
Hægt er að hafa stjórn peningamála í höndum ríkisins og líta á útþenslu peningamagns sömu augum og skattheimtu. Vilji ríkið auka peningamagn í umferð verði þeim peningum varið í almannaþágu og almenningur fái tjónið af verðminni peningum bætt í betri samgöngum og almannaþjónustu. Þetta fyrirkomulag er einnig lýðræðislegt að því gefnu að hér sé sæmilega lýðræðislegt fyrirkomulag.
Hinsvegar er hægt er að taka upp vörugjaldmiðil þar sem peningar eru gefnir út sem ávísun á þá vöru sem gjaldmiðillinn er byggður á. Kosturinn er sá að ekki er hægt að auka peningamagnið án þess að framleiða eða kaupa þá vöru sem lögð er til grundvallar. Þessar vörur eru yfirleitt gull eða silfur. Vandinn er hinsvegar sá að erfitt er að taka upp slíkann gjaldmiðil í einu skrefi og hér á landi er hvorki framleitt gull né silfur. Hinsvegar er sjálfsagt að gera gull og silfur að löglegum gjaldmiðli við hliðina á krónunni. Þannig gæti fólk varið sig gegn lélegri hagsstjórn og gengissveiflum auk þess sem þetta fyrirkomulag myndi veita ríkinu aðhald.

Það er eins með verðbólgudrauginn og aðra drauga, hann leggst á þá sem á hann trúa. Aðrir draugar í Íslandssögunni týndu fljótlega tölunni eftir að rafmagnið kom. Það sama gildir um þennann, það þarf bara að kveikja á perunni.

Hervhí?

...alþingismönnum hafi allt að því verið haldið í herkví inni í þinghúsinu?

Við hvað voru þingmenn svona hræddir? hafa þeir slæma samvisku? gæti verið að kostnaður vegna skemmda sem unnar hafa verið í mótmælum frá bankahruninu að viðbættum löggæslukostnaði nái ekki vaxtagreiðslum ríkisins í eina klukkustund eða kannski mínútu? þúsundir hafa misst vinnuna, aðrir aleiguna og þingmenn eru hræddir við að eitthver skvetti á þá súrmjólk.

Ef ég má stela frá Reagan þá skilgreinist efnahagsástandið svona:

Samdráttur er það þegar nágranni þinn missir vinnuna, kreppa er það þegar þú missir vinnuna og uppgangur er það þegar Geir H Haarde missir vinnuna.

Mótmæli mega ekki snúast upp í andhverfu sína

Hvaðan komu peningarnir?

Á þeim tíma þegar tilkynnt var um ofsagróða og ofurlaun spurði fólk, hvaðan koma peningarnir? og nú þegar að allt er komið á hausinn er spurt, hvert fóru allir peningarnir?

Það sem almenningi hefur aldrei verið sagt er að peningarnir eru búnir til úr engu og geta því auðveldlega orðið að engu. Þegar lántakandi tekur lán í banka er búin til skuldaviðurkenning sem þýðir að bankinn fær rétt til að búa til peninga úr engu gegn því að lántakandi lofi að borga þá til baka. En hvernig geta peningar sem búnir eru til úr engu haft verðmæti? Þeir fá verðmæti sitt frá þeim peningum sem þegar eru í umferð og munu því draga úr verðmæti allra peninga í umferð, þetta er kallað verðbólga.

Ríkið lýsir með lögum íslensku krónunni sem löglegum gjaldmiðli landsins og neyðir almenning til að nota hann og ábyrgjast. Ríkið gefur svo bönkunum leifi til að búa til peninga úr engu og þeir sem reyna að prenta peninga sjálfir eru settir í grjótið fyrir það að rýra verðgildi allra annara peninga í kerfinu. Þetta fyrirkomulag heitir ríkistryggð einokun og með þeim gjörningi tókst ríkinu að koma fjárhagslegum örlögum landsmanna á örfáar hendur.

Ríkið ber svo ábyrgð á því að verðbólgan sem hlýst af útlánum bankanna fari ekki úr böndunum með stýrivöxtum og bindiskyldu. Það er að segja að völdin eru á einni hendi en ábyrgðin á annari. Bankarnir hafa því haga af því að lána eins mikið og þeir geta og láta ríkið um að sjá um afleiðingarnar. Þar sem afleiðingarnar og þar með viðbrögðin koma fram með seinkun einkennist hagkerfið af bólum sem síðan springa. Á uppgangs tímanum er gert lítið úr þeim sem vara við útlánaþenslunni og þeir kallaðir úrtölumenn sem skilji ekki hið nýja hagkerfi. Hver hefur áhuga á að hlusta á þá, það eru allir að græða. Svo þegar bólan springur er reynt að finna blóraböggla sem benda svo hver á annann en kerfinu sem gerði afglöpin möguleg er eftir sem áður tekið sem náttúrulögmáli.

Eftir það hrun sem orðið hefur í íslensku efnahagslífi eigum við tvo kosti: við getum logið því að okkur að í framtíðinni munum við hafa betri seðlabankastjóra og kaupsýslumenn sem eru ekki jafn gráðugir eða við getum afnumið þá svikamillu sem ríkistryggð einokun á peningum er.

Fundað stíft með IMF

Rússneskur þáttur um átökin í Suður Ossetíu með enskum texta

ESB íhugar að beita Rússa refsiaðgerðum

Endir íslamófóbíu

Í Rambo 3 fer Rambo til Afganistan að hlutast þar til um mál. Þar gengur hann til liðs við andspyrnumenn og saman ganga þeir til bardaga við hina illu Sovétmenn. Sjaldan hafa jafn göfugir menn verið kynntir til leiks á hvíta tjaldinu og andspyrnumenn í Afganistan, þeir eru bæði réttlátir menn og heimspekingar. Myndin er gerð árið 1988 og á þeim tíma var okkur ætlað að hafa lítilega aðrar hugmyndir um heiminn en í dag. Í vestrænum fjölmiðlum voru Saddam Hussein, Suharto og Gulbuddin Hekmatyar (stríðsherra í Afganistan) hófsamir meðan Nelson Mandela var hryðjuverkamaður. Í dag er Mandela friðarverðlaunahafi Nóbels meðan hinir eru drullusokkar, og göfugmennin sem Rambó hitti í Afganistan eru mestu ómenni sem gengið hafa á jörðinni.

Fjölmiðlar
Út frá siðferðilegum forsendum kunna þessi umskipti að virðast nokkuð geðklofin en út frá hagsmunum ekki, og það eru hagsmunirnir sem ráða. Það þarf ekki að fylgjast lengi með vestrænum fjölmiðlum til að komast að því að þeir eru einkum endurvarpsstöðvar hagsmunaaðila þó svo að þeim séu ekki miðstýrt eða þeir ritskoðaðir af yfirvöldum. Þeir endurspegla pólitíska hagsmuni vegna þess að ritstjórar þurfa að lúta vilja eigenda og auglýsenda og fréttamenn þurfa að lúta vilja ritstjóra, og einnig vegna mannlegra breyskleika sem koma fram í stofnanakúltúr, hjarðhyggju og kokteilboðamennsku. Það má ímynda sér að áróðursmeistarar Sovétríkjanna hafi velt því fyrir sér hvernig vestrænum kollegum þeirra hafi tekist að gera ofstækismenn í Afganistan að baráttumönnum frelsisins, en Sovétmenn höfðu dregist afturúr í áróðurstækni á þessum tíma eins og svo mörgu öðru og héldu sig við ritskoðun sem með tímanum þjálfar fólk í að lesa milli línana og drepur trúverðugleika.
Í vestrænum fjölmiðlum er það ekki sagt berum orðu að múslimar séu vondir, og það er stundum tekið fram að þeir séu það alls ekki. Heldur er er höfðað til tilfinninga ekki ósvipað og í kók-auglýsingu þar sem fallega fólkið hleypur eftir ströndinni og drekkur kók. Þó allir viti að maður verður feitur og bólóttur af því að drekka mikið af sykruðum gosdrykkjum þá skilur auglýsingin eftir þá tilfinningu að gosþamb geri neytandann kynþokkafullann. Á sama hátt búa múslimar í fjölbreytilegum samfélögum sem ná frá Marokkó í vestri til Indónesíu í austri, en þegar við sjáum múslima í sjónvarpinu þá er það yfirleitt vopnaður maður í vígahug frá afmörkuðu átakasvæði.

Áróður
Því hefur verið haldið fram að íslam haldi aftur af efnahagslegri þróun, en er það svo? Ef við skoðum þau ríki Miðausturlanda þar sem íslam hefur takmarkað vægi í stjórnmálum má nefna Sýrland, Jórdaníu, og Egyptaland. Í þessum löndum ríkir efnahagsleg stöðnun og þau komast sjaldan á síður viðskiptablaðanna. Dubai á hinn bóginn er efnahagsundur Miðausturlanda. Katar, þaðan sem Aljazeera kemur, er brautryðjandi frjálsrar fjölmiðlunar í heimshlutanum og Óman hefur byggt efnahaginn á þekkingariðnaði. Í þessum ríkjum við Persaflóa spilar íslam stóra rullu í pólitík, trúboð er bannað og klæðaburður er hefðbundinn. Sú fullyrðing að íslam standi í vegi fyrir efnahagsumbótum er röfl sem stenst ekki skoðun.
Sú hugmynd að múslimar fari illa með konur byggir á því að þeir geri það af íslömskum hvötum. Nýverið var maður handtekinn í Austurríki fyrir að hafa haldið dóttur sinni faginni í kjallara sínum í aldarfjórðung og átt með henni börn. Í þessu tilfelli var sökinni beint að glæpmanninum sjálfum en ekki þjóðskipulagi Austurríkis eða kirkjunni þar. Glæpir í löndum múslima eru hinsvegar ætíð kynntir okkur sem afleiðing af íslam.

Ástæðan
Hermann Göring sagði eitt sinn: "Það er auðsótt mál að fá hvaða þjóð sem er út í stríð, það eina sem þarf að gera er að benda á utanaðkomandi óvin og saka friðarsinnanana um skort á föðurlandsást." Það þætti undrum sæta ef vestrænir herir stæðu í landvinningum í Suður-Ameríku eftir hátt í tvo áratugi af áróðri gegn múslimum. Eiginlega væru það “svik við söguna”. Það er þó ekki ástæða til að örvænta, allt er eftir bókinni.
Í stríðinu gegn hryðjuverkum hafa Vesturlandabúar verið rændir gildum sínum. Sem dæmi má nefna að ríkistjórn Íslands rak lengi flugvöll í Afganistan þaðan sem föngum er flogið til pyntinga út um allann heim, en þegar fangaflugvélarnar svo lenda á Reykjavíkurflugvelli fara ráðamenn að nöldra, en þeim er slétt sama um pyntingar, svo lengi sem þeir þurfa ekki að heira öskrin. Í samfélagi sem ekki hefur lengur nein gildi grípur um sig óöryggi og menn fara að óttast hópa innan þess sem hafa sterk gildi, ekki ósvipað og maður með litla sjálfsvirðingu óttast umhverfi sitt.

Endirinn
Íslamófóbía er til komin vegna hagsmuna og vegna þeirra mun hún einnig út fara. Pólitísku markmiðin hafa ekki náðst vegna þess að planið var illa útfært og hernaðurinn enn verr. Keppinautarnir hafa eflst og eru farnir að láta til sín taka og verkfærið, íslamófóbía, hefur snúist í höndum eigandans og er nú notað gegn honum.
Keppinautarnir eru fyrst og fremst Rússland og Kína, saman og sitt í hvoru lagi. Þann tíma, sem á Vesturlöndum hefur farið í að tala um "gjá" milli vesturlanda og Íslam, hafa Rússar nýtt sér til að styrkja stöðu sína í löndum múslima. Rússneska ríkið hefur opnað sjónvarpsstöð á arabísku og sækist eftir sæti í samíslömskum samtökum. Rússar halda uppi stjórnmálasambandi við Hamas og Hezbollah til að vinna hug og hjörtu múslima og aðgreina sig frá Vesturlöndum. Frá Kreml koma yfirlýsingar eins og "enginn fær að spilla náinni vináttu Rússa og hins Íslamska heims", til að gera út á vestræna íslamófóbíu og styrkja þannig stöðu sína. Í dag eiga Rússar góð pólitísk samskipti við öll ríki Miðausturlanda, og selja bandamönnum sínum hátæknivopn sem auka pólitískan hreyfanleika þeirra. Rússar eru annar stærsti olíuútflytjandi heims og náin samvinna þeirra við OPEC ríkin þýðir yfirráð yfir mikilvægustu og eftirsóttustu vöru á heimsmarkaði.
Í mörgum ríkjum Miðausturlanda eru ríkisstjórnir álitnar leppstjórnir vesturlanda og náin samvinna við ríki sem álitin eru í krossferð gegn íslam ekki fýsilegur kostur fyrir valdhafana. Þegar nýr kóngur tók við í Sádíarabíu var hans fyrsta opinbera heimsókn til Kína. Sádíarabía hefur lengi verið einn helsti bandamaður BNA á svæðinu en í dag vinna Kínvarjar olíusamninga þar á kostnað vestrænna fyrirtækja.
Tyrkland gott dæmi um skaðsemi íslamófóbíu fyrir vestræna hagsmuni því eftir að hún keyrði um þverbak hrundi stuðningur Tyrkja við aðild að Evrópusambandinu sem lengi hafði verið yfirgnæfandi. Það skal haft í huga að Evrópusambandið hefur m.a. þann tilgang að auka völd lykilríkja þess í heiminum. Tyrkland er gríðarlega mikilvægt í pólitískum skilningi því það liggur á mótum Evrópu, Miðausturlanda og Rússlands, í landinu búa um 80 miljónir manna og það hefur eitthver mestu hernaðarútgjöld í Evrópu. Ríki Mið-Asíu eru menningarlega tengd Tyrklandi og þau hafa sóst þar eftir áhrifum. Ríki Mið-Asíu eru hinsvegar á bandi Rússa og Kínverja og hlaupist Tyrkir undan merkjum er augljóst í fangið á hverjum þeir fara.
Ríki múslima sem telja um 1500 miljónir manna eru farin að færast undan áhrifum vesturlanda til nánari samvinnu við keppinautana. Íslamófóbía er því orðin munaðarvara sem Vesturlönd hafa hvorki pólitískt né efnahagslega efni á. Þegar staðan rennur upp fyrir valdhöfum á Vesturlöndum verður íslamófóbía blásin af, og ef eitthvað er að marka söguna verður nýr óvinur fundinn í staðinn.

Fall bandaríska heimsveldisins

Heimsveldi byggir á efnahagslegum, pólitískum og hernaðarlegum styrk. Í dag er þessum stoðum bandaríska heimsveldisins ógnað, og þá sérstaklega hinni efnahagslegu, sem reyndar er undirstaða hinna tveggja. Þeir kraftar sem grafa undan stöðu bandaríska heimsveldisins eru orðnir það sterkir að það fær ekki haldið stöðu sinni. Á næstu árum mun valdamiðja heimsins færast hratt til austurs og Rússland og Kína verða lykilríki. Dollarinn mun lækka jafn og þétt og missa stöðu sína sem helsti gjaldmiðill heims og “austrið” sem bandalag tekur á sig skýrari mynd.

Til að skilja þá stöðu sem komin er upp er rétt að skoða söguna. Í byrjun áttunda áratugarins var dollarinn tengdur gulli sem takmarkaði peninga prentun og hagnaður bandarískra fyrirtækja kom að mestu leyti af framleiðslu en ekki hlutabréfum. Olíuviðskipti heimsins byggðust á tvíhliðasamningum í þeim gjaldmiðli sem samningsaðilar komu sér saman um.
Nixon batt árið 1970 enda á tengingu dollarans við gull en atburðir stuttu seinna áttu eftir að tengja hann við olíu í staðinn. Í kjölfarið á olíukreppunni á 8. áratugnum voru settir upp olíumarkaðir í New York og London sem með tímanum hafa séð um stærstan hluta olíuviðskipta í heiminum auk þess sem gerðir voru leynilegir samningar við Sádí-Arabíu um að olía OPEC ríkjanna yrði seld í dollurum og að hagnaðinum væri svo fjárfest á hlutabréfamarkaði í BNA og Bretlandi.
Þessar breytingar gerðu það mögulegt að auka magn dollara í umferð án þess að valda teljandi verðbólgu þar sem stöðug eftirspurn var eftir honum. Bandaríska hagkerfið var talið sterkt, dollarinn var olíugjaldmiðill. Dollararnir sem enduðu í höndunum á olíuframleiðendum voru notaðir til fjárfestinga á bandaríska hlutabréfamarkaðnum. Þetta kerfi hefur verið kallað “dollaraendurvinnslukerfið”. Afleiðingin varð sú að hlutabréfamarkaðurinn tók völdin í hagkerfinu og hvatti til skammtíma gróða frekar en langtíma fjárfestinga. Smám saman hefur staðan orðið sú að stærstur hluti hagnaðar fyrirtækja kemur af hlutabréfaviðskiptum meðan hagnaður af framleiðslu hefur farið minkandi. Samhliða alþjóðavæðing hefur þetta orðið til þess að framleiðsla hefur  verið flutt úr landi. Bandaríkin eru því orðin háð erlendum lánum, erlendu innstreymi fjármagns og erlendum innflutningi. Í dag stendur neysla fyrir 70% af þjóðarframleiðslu og hagkerfið þarf 800 miljarða dollara innstreymi á dag.

Rússland og Kína
Hagsmunir þessara ríkja eru bundnir saman af tveim kröftum. Kína er framleiðsluríki sem þarf á hráefnum að halda á meðan Rússland er hráefnaútflytjandi og ríkin hafa skilgreint utanríkis- og hernaðarstefnu Bandaríkjanna sem sameiginlega ógn. Allt frá 1994 hafa Kína og Rússland sent frá sér sameiginlegar yfirlýsingar um að heimurinn skuli lúta alþjóðalögum og ekki vera stjórnað af einu stórveldi. Loftárásir NATO á Serbíu og hernaðar stefna Bush stjórnarinnar hafa orðið til að styrkja þá sýn að mótvægi við Bandaríkin sé nauðsynlegt. Mörg önnur ríki deila þessari sýn.

Efnahagsmál
Vegna gríðarlegra skulda, viðskipta og fjárlagahalla Bandaríkjanna, hefur dollarinn verið að falla og fjárfestar eru farnir að missa trúna á hann. Fall dollarans hefur ekki styrkt útflutning og minnkað innflutning til muna þar sem svo mikið af framleiðslunni er farið úr landi. Síðan tengingin við gull var afnumin hefur bandaríska hagkerfið einkennst af bólum sem síðan springa og sú næsta tekur við. Það má líta á þessar bólur sem afmarkaða verðbólgu og kerfið getur gengið svo lengi að verðbólgan dreifi sér ekki. Síðasta bólan var húsnæðisbólan sem komið var af stað með lágum vöxtum og peningaprentun.  Þegar olíuverð tók að hækka hélt seðlabankastjóri Bandaríkjanna því fram að hækkunin væri tímabundin og peningaprentun hélt áfram. Olíuverð hélt áfram að hækka, húsnæðisbólan er sprungin og hagkerfið staðnað. Olíuverðshækkunin hefur valdið verðbólguþrýstingi sem kemur í veg fyrir að hægt sé örva hagkerfið með innspýtingu fjármagns og peningamagnsaðgerðir til að draga úr verðbólgunni myndu valda kreppu. Það sem gerir stöðuna enn verri er að bandaríkin hafa framselt völdin yfir gjaldmiðlinum með skuldasöfnun og þau hafa aldrei haft jafn lítil völd yfir olíumörkuðum.

Ríki Asíu ásamt Rússlandi halda stærstu gjaldeyrisforðabirgðir heims og stærstur hlutinn er í dollurum. Árið 2006 tilkynnti seðlabanki Rússlands að hann hefði þegar endurskipulagt byrgðir sínar og þær væru nú 50% dollarar, 40% evrur og 10% gull og silfur. Að ná dollara hlutfallinu niður í 50% er mikilvægt því að þegar hann verðfellur hækka aðrir gjaldmiðlar á móti og ríkið  verður ekki fyrir tapi. Seðlabankar í Asíu sem einnig vildu losa sig við dollara sáu fram á að dollarinn hryndi ef þau tilkynntu breytingu á samsetningu gjaldeyrisforðans og minnkuðu því kaup á dollara og hófu að kaupa aðra gjaldmiðla til að minnka hlutfall dollarans.
Olíuútflytjendur hafa orðið af tekjum vegna lækkunnar dollarans og hafa áhuga á að skipta um gjaldmiðil í olíuviðskiptum. Á nýliðnum OPEC fundi lögðu Íranir til að bandalagsríkin hættu verslun með olíu í dollurum. Venesúela studdi tillöguna en önnur OPEC ríki komu í veg fyrir að tillagan kæmi til umræðu. Á fundinum hafði gleymst að slökkva á míkrafóni þegar fulltrúi Sádí-Arabíu útskýrði afstöðu sína til málsins, “við viljum ekki að dollarinn hrynji án þess að það gagnist OPEC”. Það má því leiða líkum að því að ríki OPEC vilji kaupa tíma til að færa gjaldeyrisforðann úr dollara og losa um fjárfestingar í Bandaríkjunum.

Í olíuviðskiptum er að ryðja sér til rúms nýtt olíusölukerfi, runnið undan rifjum Rússa, með stuðningi Asíuríkja. Pútín Rússlandsforseti hefur kallað þetta kerfi “orkuöryggi”. Kerfið byggir á langtíma samningum og gagnkvæmum fjárfestingum. Ríkið sem kaupir olíu fjárfestir í olíuleit og vinnslu í olíusölu ríkinu sem aftur fjárfestir í ríkinu sem kaupir. Fjárfesting í olíuleit og vinnslu er því tryggð en olíunni hefur þegar verið ráðstafað og því verða minni líkur á verðsveiflum. Eftir því sem tvíhliða samningar aukast, minnkar framboð á olíumarkaðina og þeir verða óstöðugri og dýrari. Samningarnir eru ekki gerðir í dollurum og því mun erftirspurn eftir þeim minnka.

Margar þjóðir eru mjög skuldugir við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þar sem skuldir eru í dollurum. Við getum tekið Indónesíu sem dæmi þar sem herforingjastjórn Suharto safnaði 126 miljarða dollara skuldum við gjaldeyrissjóðinn. Ríki í þessari stöðu hafa ríka hagsmuni af því að dollarinn falli og útflutningurinn fari yfir í aðra hækkandi gjaldmiðla.

Það ferli að skipta dollaranum út sem helsta gjaldeyrisforða- og viðskiptagjaldmiðli heims er í fullum gangi bak við tjöldin, og þau ríki sem að því standa hafa kosið þá leið til að minka skaða sinn sem mest af umbreytingunni. Rússland og Kína eru keppinautar Bandaríkjanna um völd í heiminum og önnur lönd í þessu spili líta á BNA sem helstu ógn við þjóðaröryggi sitt. Ferlið er því ekki síður knúið af pólitískum hagsmunum en efnahagslegum.

Hernaðarlega stoðin
Bandaríkjaher hefur herstöðvar í 130 löndum og tíu flotadeildir með flugmóðurskipum og getur því látið til skarar skríða hvar sem er í heiminum. Ógnin er fólginn í því að geta lagt efnahagskerfi ríkja í rúst með stuttum loftárásum og að geta beitt fjölmiðlum til að réttlæta hernaðinn. Aðferðin krefst þess að hafa pólitískann styrk til að einangra fórnarlömbin og að hafa yfirburði í lofti. Sé það ekki fyrir hendi er hætta á að almenningur snúist gegn hernaðinum og átökin breiðist út og grípa þurfi til landhernaðar. Vegna efnahagslegra veikleika og ófaranna í Írak hafa Bandaríkin ekki lengur nægan pólitíska styrk til að einangra ríki. Þar að auki eru komin fram fullkomin loftvarnarkerfi sem geta grandað stýriflaugum og torséðum flugvélum sem takmarka yfirburði í lofti og helstu andstæðingar Bandaríkjanna ráða þegar yfir slíkum kerfum.

Pólitík
Eftir að Varsjárbandalagið var lagt niður var NATO fundið nýtt hlutverk. Hafin var endurskipulagning með það að markmiði að bandalagið gæti látið til sín taka hvar sem er í heiminum. Markmiðið var að skapa NATO stöðu alþjóðalögreglu og nota banalagið til að verja hagsmuni leiðandi ríkja þess um allan heim. Ófarirnar í Afganistan og vangeta bandalagsins til að leysa Kosovodeiluna hafa hinsvegar rýrt traust á bandalaginu svo mjög að aðildarríki þess hafa misst trúna á árangur í Afganistan. Hvert sem litið er í heiminum eru pólitísk áhrif BNA á undanhaldi. Í austur Asíu eru afskipti þeirra af málefnum Norður Kóreu talin spilla fyrir, meðan Kína og Rússland álitnir ábyrgir aðilar að málinu. Í Mið-Asíu hafa BNA tapað hinum mikla leik í hendurnar á Rússum og Kínverjum. Það þarf varla að fara mörgum orðum um stöðuna í Mið-Austurlöndum. Stjórnstöð bandaríkjahers í Afríku er enn í Þýskalandi þar sem ekkert Afríkuríki vill taka við henni. Í Suður-Ameríku eiga BNA fáa stuðningsmenn en töluvert af óvinum og bandamenn BNA í Evrópu eru hikandi.

Niðurstaða
Hér er einungis farið stuttlega yfir þá krafta sem grafa undan stöðu heimsveldisins. Með falli þess eiga eftir að verða miklar breytingar sem munu skapa þeim tækifæri sem átta sig á þeim en skaða hina.
Íslendingar verða að taka mið af þeim breytingum sem framundan eru. Mikilvægust er staða dollarans og mögulegt hrun hans. Seðlabankinn þarf að taka mið af þessu í samsetningu gjaldeyrisforðans. Skynsamlegt er fyrir fyrirtæki að fylgjast vel með bandaríkjamarkaði og leitast við að hafa skuldir í dollururum og tekjur í öðrum gjaldmiðlum. Greina þarf þá markaði sem verða fyrir minnstum áhrifum af sigi dollarans og vinna þar markaði. Hagkerfi Asíu eru ekki jafn háð útflutningi til BNA og margir ætla og því ber að líta þangað. Rétt er að líta til Rússlands þar sem það hagkerfi er nær ónæmt fyrir falli dollarans auk þess sem landið er nálægt og Íslendingar hafa langa sögu af viðskiptum þar. Tryggja þarf aðgang að olíu á stöðugu verði með tvíhliðasamningum til að forðast þann óstöðugleika sem framundan er á olíumörkuðum.

Er verðbólguhagkerfið náttúrulögmál?

Nú er verðbólgudraugurinn kominn af stað eina ferðina enn og blórabögglarnir eru þeir sömu og áður: óhófleg græðgi láglaunafólks, hækkanir á erlendum mörkuðum og gengisfall krónunnar. Við búum hinsvegar við peningamálakerfi sem hjálparlaust býr til verðbólgu með því að auka peningamagn í umferð. Þegar tekið er lán er sama krónan aðgengileg sem innlán og útlán og því eykst peningamagn í umferð, og markaðurinn bregst smám saman við með því minnka verðgildi krónunnar. Síðustu tíu ár hefur peningamagn í umferð aukist að meðaltali um 26%(M1) á ári meðan framleiðslu aukning hefur verið að um 4%. Verðbólgan grefur sífellt undan kaupmætti launa og veldur því að neytendur njóta ekki lægra verðs á vöru og þjónustu sem aukin skilvirkni í hagkerfinu leiðir af sér.
Stéttir landsins eru í mis góðri stöðu til að verja sig fyrir verðbólgunni. Þeir sem eru bundnir af kjarasamningum eru verst settir því þegar samningar losna leggjast  stjórnmálamenn á eitt við að láta hina samningsbundnu taka á sig verðbólguna sem stafar af bankakerfinu. Verðbólgan er því tæki til að færa til gæði í kerfinu óháð framlagi einstaklinganna og helsta ástæða misskiptingar í samfélaginu.
Þar sem framleiðsluaukningin stendur ekki undir peningamagnsaukningunni minkar kaupmáttur og það fer að kreppa að. Þá minnka bankarnir útlán og peningamagn í umferð dregst saman sem gerir kreppuna enn verri. Þegar markaðurinn hefur náð jafnvægi getur svo ballið byrjað upp á nýtt.
Þetta fyrirkomulag er ekki náttúrulögmál heldur pólitísk ákvörðun sem hægt er að breyta og koma í veg fyrir óþarfa hagsveiflur með tilheyrandi óhagræði, ekki síst ef almenningur á að bjarga bönkunum í hvert einasta skipti.

Spáir vaxtahækkun á morgun

Kasparov er ekki stjórnarandstaðan í Rússlandi

Vestrænir fjölmiðlar eru að reyna að draga upp þá mynd að Kasparov sé stjórnarandstaðan í Rússlandi. Staðreynd málsins er hinsvegar sú að hann er jafn stór í stjórnmálum þar og Ástþór Magnússon er á Íslandi. Það er Kommúnista flokkurinn sem er stjórnarandstaðan þar í landi, en um hann er aldrei fjallað. Kommúnista flokkurinn heldur fundi og göngur og talar gegn ríkisstjórninni án þess að lögreglan leysi fundinn upp.

Hvernig stendur þá á því að hópur sem hefur engan stuðning og ógnar stjórnvöldum ekki neitt fær ekki að mótmæla? Svarið er að Kasparov sækir stuðning til vesturlanda og það hefur komið skírt fram hjá Pútín að erlend afskipti að stjórnmálum í Rússlandi verði ekki liðin og að þar verði engar blóma byltingar eins og hafa orðið í öðrum ríkjum fyrrum Sovétríkjanna. Fréttir af handtöku Kasparovs koma því skilaboðum Pútíns til skila.

Bandaríkin gagnrýna Rússa

Slúður

Meðan ég nennti ennþá að lesa blöðin hélt ég að slúðrið væri aftast í blaðinu. Ég held hinsvegar að það hafi verið misskilningur. Fréttir af fræga ffólkinu eru gjarnan á rökum reistar og oft fylgir mynd með til staðfestingar t.d. ef eitthver hefur keypt sér kjól í Hollívúdd.

Hinar venjulegu fréttir eru hinsvegar öllu loðnari. Fréttir eins og, "Maður skaut af byssu í Miðafríkulíðveldinu, talið er hann tengist alkaída" hafa verið nokkuð algengar og eru ekkert annað en slúður. Oft er vitnað í leyniþjónustur sem heimildamenn án þess að upplýsingarnar séu sannreyndar. Leyniþjónustur hafa það í verkahring sínum að koma fölskum upplýsingum á framfæri og hafa mikla þekkingu og reynslu í blekkingum. Svæsnari lygara er vart hægt að finna sem heimildarmenn. Blaðamenn sem dreifa ósannreyndum upplýsingum frá þeim eru annaðhvort einfeldningar, fúskarar og fjósamenn eða taka þátt í blekkingum vísvitandi.

Í síðustu viku var sex ára afmæli mestu grósögu síðari tíma, sögunni af kallinum í hellinum og lærisveinum hans sem réðust á Bandaríkin. Þessi saga er álíka trúverðug og búkollusaga og studd af jafn traustum heimildamönnum og Bush stjórninni og CIA, sem síðan hafa notað hana í pólitískum tilgangi. Engar sannanir voru lagðar fram og opinbera skírslan kom ekki fyrr en í júní 2004, en þá var sagan löngu orðin að viðteknum sannleika í fjölmiðlum sem búið var að troða ofaní kokið á fólki með skóhorni. 

Á heimasíðu FBI er Bin Laden eftirlýstur, en ekki vagna 11. september og ástæðan er sú að alríkislögreglan hefur engar sannanir til að sem tengja hann við málið.

Ég sendi á sínum tíma utanríkisráðuneyti íslands fyrirspurn um það hvaða sannanir lægju fyrir sem tengdu saman 9/11 og Afganistan. Ásakanir um þessi tengsl voru réttlæting fyrir stuðningi Íslands við árás á landið og aðstoð íslendinga við að halda uppi flugumferð milli Kabúl og Guantanamo. Svarið var á þessa leið "Á grundvelli skuldbindinga, er leiða af aðild Íslands að Atlandshafsbandalaginu, og varða leynd yfir gögnum sem þaðan stafa, er ekki unnt að verða við beiðni yðar." "Önnur gögn eru ekki fyrir hendi.".

Þetta þýðir það lesandi góður að ef að ef ríkisvaldið kýs að senda þig í apabúr á Kúbu, þarf það engar sannanir, einungis ásakanir og tilvísan í leynileg gögn. Og ekki búast við að fjölmiðlar bjargi þér. Þeir eru nefnilega ekki fjórða valdið í hefðbundnum skilningi heldur fjórða hjólið undir fasistavagninum.

Meðfylgjandi er myndband af þriðju byggingunni sem hrundi þann 11. september. Ef þú hefur ekki heyrt um það í fjölmiðlum er þér líklega ekki ætlað að vita það.

 

Margur heldur mig sig

 
Ég hjólaði framhjá auglýsingu frá bankanum um daginn. Á henni stóð "Þú ert leikstjórinn í þínu lífi", myndin sem fylgdi minnti mig á plakatið frá myndinni Devil's advocate. Fór að velta því fyrir mér hvort þetta væri kaldhæðni. Meðal Íslendingurinn er svo sokkinn í skuldafenið að hann getur varla talist leikstjóri í sínu lífi. Fremur leiksoppur sem er háður vísitölum og prósentum sem hann hefur ekkert vald yfir og talin trú um að enginn stjórni.

"Ég er leikstjórinn í þínu lífi" er nær lagi, en myndin mætti halda sér, á henni er kona með eitthverskonar kölska svip og eld í bakgrunn. Líklega kaldhæðni líka að hálfu bankans, enda bankinn ekki svo ólíkur kölska eins og honum er lýst.

Líkt og kölski leiðir bankinn fólk í gildru með gylliboðum, nær svo stjórn á því og hirðir sál þeirra að lokum. Ég hef nokkrum sinnum verið rændur sálarfriðnum vegna skulda. Það byrjaði með því að mér var boðin yfirdráttarheimild uppúr þurru. Mig langaði á fyllirí og sló til, upp frá því var ég fastur í skulda vítahring lengi vel. Reyndar var ég oft varaður við fíkniefnasölum þegar ég var ungur, en það sagði mér bara enginn að þeir væru með bindi.

Bankinn er líka göldróttur eins og kölski. Hann lánar nefnilega ekki peninga sem hann á og ekki heldur peninga sem eru til. Þegar þú tekur lán býr bankinn til sirka 90% af lánsfjárhæðinni úr engu og rukkar svo vexti af peningum sem hann bjó til úr engu. Með því að auka eða minnka útlán getur bankinn síðan haft áhrif á peningamagn í umferð og þar af leiðandi verðgildi peninga. Tækju bankarnir sig saman og snarminnkuðu útlán gætu bankarnir búið til kreppu, tekið svo uppí skuldir eignir sem þá væru verðlitlar, hafið svo útlán að nýju og setið eftir með verðmætar eignir og fyrirtæki.
Ef almenningur vissi af þessu myndi hann líklega gera uppreisn en þetta er vel geimt leyndarmál.

Kaldhæðnin virðist reyndar vera ráðandi í auglýsingum bankana því að annar banki auglýsir "krónurnar þær koma bara". Hann getur trútt um talað þar sem hann situr í leikstjórastólnum. bara verst að hann skyldi endilega setja upp Faust eftir Goethe.